Polska: jak przejść z ochrony czasowej na kartę CUKR i zezwolenie rezydenta długoterminowego UE w 2026 roku

Od 4 maja 2026 roku obywatele Ukrainy z aktywnym statusem PESEL UKR mogą dobrowolnie przejść z ochrony czasowej na pełnoprawne zezwolenie na pobyt — tzw. kartę pobytu CUKR (karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej"). To nowy mechanizm legalizacji, który daje większą stabilność niż ochrona czasowa i przybliża uzyskanie statusu rezydenta długoterminowego UE.

Czym jest karta CUKR i po co jest potrzebna

Karta CUKR to zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat, wydawane bez decyzji wojewody w uproszczonej procedurze. Jest przeznaczona właśnie dla Ukraińców, którzy obecnie przebywają w Polsce na podstawie statusu ochrony czasowej (PESEL UKR), i pozwala przejść na bardziej stabilną podstawę prawną.

Karta CUKR daje:

• pełny dostęp do rynku pracy bez potrzeby odrębnego zezwolenia na pracę;
• prawo prowadzenia działalności gospodarczej na takich samych warunkach jak obywatele Polski;
• możliwość podróżowania w obrębie strefy Schengen (do 90 dni w ciągu dowolnych 180 dni);
• najważniejsze — czas pobytu na karcie CUKR zalicza się do okresu wymaganego do uzyskania zezwolenia rezydenta długoterminowego UE.

Kto może złożyć wniosek o kartę CUKR

Prawo do karty CUKR mają dwie grupy osób z aktywnym PESEL UKR:

• obywatele Ukrainy oraz niektórzy członkowie ich rodzin (w szczególności małżonkowie, małoletnie dzieci), którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 roku w związku z wojną;
• dzieci urodzone w Polsce po 23 lutego 2022 roku, jeśli ich matka otrzymuje kartę CUKR.

Wszystkie cztery warunki dotyczące statusu PESEL UKR muszą być spełnione jednocześnie:

1. aktywny PESEL UKR w dniu złożenia wniosku;
2. aktywny PESEL UKR na dzień 4 czerwca 2025 roku;
3. aktywny PESEL UKR w chwili wydania karty przez wojewodę;
4. co najmniej 365 dni nieprzerwanego statusu UKR (okres ten nie musi bezpośrednio poprzedzać złożenia wniosku).

Jak i kiedy składać wniosek

Wnioski przyjmowane są od 4 maja 2026 roku do 4 marca 2027 roku włącznie. Dokumenty można złożyć wyłącznie elektronicznie przez portal MOS (Moduł Obsługi Spraw) — wnioski papierowe nie są przyjmowane.

Kolejność działań:

1. założyć konto w systemie MOS;
2. zalogować się przez login.gov.pl;
3. wypełnić elektroniczny wniosek, dołączyć cyfrowe zdjęcie i potwierdzenie opłaty;
4. podpisać wniosek podpisem elektronicznym (profil zaufany, podpis kwalifikowany lub osobisty).

Przewidziano dwie opłaty: 340 złotych — opłata skarbowa (opłata skarbowa) za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz 100 złotych — za wydanie karty. Zgodnie z oficjalnymi danymi, wydanie karty powinno nastąpić w ciągu 180 dni od dnia złożenia wniosku. Gotową kartę należy odebrać w ciągu 60 dni po powiadomieniu przez urząd wojewódzki, w przeciwnym razie zezwolenie na pobyt traci ważność, a karta zostaje unieważniona.

Ważne: w przypadku zdjęć do dokumentów na kartę CUKR obowiązują te same wymagania co dla innych polskich zezwoleń na pobyt — zdjęcie biometryczne w określonym formacie. Błąd ze zdjęciem może opóźnić rozpatrzenie wniosku.

Następny krok: zezwolenie rezydenta długoterminowego UE

Karta CUKR to nie punkt końcowy, lecz szczebel. Czas spędzony w Polsce na karcie CUKR (podobnie jak wcześniej na ochronie czasowej przy spełnieniu odpowiednich warunków) zalicza się do 5 lat nieprzerwanego legalnego pobytu wymaganych do zezwolenia rezydenta długoterminowego UE (zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE).

Zgodnie z art. 211 Ustawy o cudzoziemcach z 12 grudnia 2013 roku, dla tego zezwolenia należy jednocześnie spełnić warunki:

• co najmniej 5 lat legalnego i nieprzerwanego pobytu bezpośrednio przed złożeniem wniosku (przerwy nie mogą przekraczać 6 kolejnych miesięcy ani 10 miesięcy łącznie w okresie 5 lat);
• stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające na utrzymanie siebie i zależnych członków rodziny;
• ubezpieczenie zdrowotne;
• potwierdzona znajomość języka polskiego na poziomie nie niższym niż B1 (wymóg nie dotyczy dzieci do 16 lat).

Zezwolenie rezydenta UE wydawane jest na czas nieoznaczony i daje znacznie szersze prawa niż statusy czasowe.

Co ze statusem ochrony czasowej

Przejście na kartę CUKR jest dobrowolne. Sam status ochrony czasowej (PESEL UKR) pozostaje ważny do 4 marca 2027 roku: prawo do legalnego pobytu, pracy i nauki w Polsce zostaje zachowane. Jednocześnie od 4 marca 2026 roku podstawą prawną statusu stała się Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (zamiast poprzedniej ustawy specjalnej), a osoby, które rejestrowały się jedynie na podstawie oświadczenia, bez dokumentu podróży, muszą uzyskać ważny dokument podróży do 31 sierpnia 2026 roku.

Jeśli planujesz pozostać w Polsce na dłużej, karta CUKR jest najprostszym sposobem na przejście na stabilniejszą podstawę i rozpoczęcie odliczania do zezwolenia rezydenta UE już teraz, bez czekania na zakończenie ochrony czasowej.