Ochrona tymczasowa UE: nowy wymóg stempla wyjazdowego dla mężczyzn w wieku poborowym

Co się zmieniło

15 lipca 2026 roku ambasadorowie państw UE w Komitecie Stałych Przedstawicieli (Coreper) zgodzili się przedłużyć ochronę tymczasową dla osób, które uciekły z Ukrainy z powodu wojny, do 4 marca 2028 roku. Pod koniec lipca Rada UE zakończyła formalne przyjęcie tej decyzji w procedurze pisemnej — jak podało źródło dyplomatyczne, „procedura została pomyślnie zakończona". Decyzja musi jeszcze zostać opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE; wejdzie w życie następnego dnia po publikacji.

Wraz z przedłużeniem kraje UE uzgodniły nowy warunek, który nie dotyczy samego przedłużenia, lecz dostępu do ochrony dla określonej grupy. Dotyczy on mężczyzn w wieku poborowym wyjeżdżających z Ukrainy po raz pierwszy po wejściu decyzji w życie. Dla nich ochrona tymczasowa zostanie przyznana tylko wtedy, gdy udowodnią, że spełniają wymogi obowiązku wojskowego przewidziane w prawie ukraińskim i uzyskali od władz ukraińskich zgodę na wyjazd.

Można to udowodnić na dwa sposoby: okazując paszport ze stemplem wyjazdowym wystawionym przez ukraińskie służby graniczne, potwierdzającym legalne przekroczenie granicy, albo przedstawiając dokument (papierowy lub elektroniczny) potwierdzający zwolnienie z obowiązku wojskowego lub jego spełnienie.

Ważne: to nowy warunek dostępu do ochrony dla nowych wnioskodawców, a nie osobna decyzja o samym przedłużeniu do 2028 roku, którą omawiamy w innym materiale.

Kogo to dotyczy

Nowy warunek dotyczy mężczyzn w wieku poborowym według prawa ukraińskiego (ogólny przedział wiekowy obowiązku mobilizacyjnego to 23-60 lat), którzy po raz pierwszy złożą wniosek o ochronę tymczasową w kraju UE po wejściu decyzji w życie.

Warunek NIE dotyczy:

• osób, które w chwili wejścia decyzji w życie już posiadają status ochrony tymczasowej — według dostępnych informacji ich prawa pozostają na dotychczasowych zasadach co najmniej do 4 marca 2027 roku;
• kobiet i dzieci;
• mężczyzn posiadających legalne zwolnienie lub odroczenie od obowiązku wojskowego (np. ze względów zdrowotnych, z powodu opieki nad bliskimi lub jako ojcowie wielodzietni — dokładne przesłanki określa prawo ukraińskie);
• osób spoza wskazanego przedziału wiekowego.

Według dostępnych informacji zmianę wprowadzono na prośbę strony ukraińskiej, aby uproszczony dostęp do ochrony w UE nie stał się sposobem na uniknięcie obowiązku wojskowego. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaznaczyła w liście do przywódców UE, że przedłużenie ochrony nie powinno „osłabiać zdolności Ukrainy do obrony" — to szerszy kontekst, w którym uzgodniono nowy warunek.

Co zrobić teraz

1. Ustal swój status: czy masz już ochronę tymczasową w kraju UE, czy planujesz złożyć wniosek po raz pierwszy.
2. Jeśli planujesz wyjechać z Ukrainy i po raz pierwszy ubiegać się o ochronę, upewnij się, że przekroczenie granicy jest legalne, i zachowaj paszport ze stemplem wyjazdowym.
3. Jeśli masz podstawy do odroczenia lub zwolnienia z obowiązku wojskowego, przygotuj odpowiedni dokument z wyprzedzeniem (papierowy lub elektroniczny, także za pośrednictwem oficjalnych usług cyfrowych).
4. Śledź oficjalną publikację decyzji w Dzienniku Urzędowym UE oraz wyjaśnienia organów migracyjnych kraju pobytu — to organy krajowe określają praktyczny sposób weryfikacji dokumentów.
5. W razie wątpliwości co do swojej sytuacji skonsultuj się z prawnikiem imigracyjnym przed złożeniem wniosku, a nie po odmowie.

Częste błędy

Najczęstszym błędem jest założenie, że nowy warunek dotyczy wszystkich osób objętych już ochroną tymczasową. To nieprawda — według dostępnych informacji dotyczy on tylko nowych wnioskodawców po wejściu decyzji w życie.

Drugim błędem jest mylenie tego warunku z samym przedłużeniem do marca 2028 roku. To dwie różne sprawy: przedłużenie dotyczy wszystkich, a warunek stempla wyjazdowego — tylko określonej grupy nowych wnioskodawców płci męskiej.

Trzecim błędem jest założenie, że decyzja jest już w pełni obowiązująca w praktyce. Na początku sierpnia 2026 roku decyzja została formalnie przyjęta w procedurze pisemnej, ale wciąż czeka na publikację w Dzienniku Urzędowym UE, od której zależy data wejścia w życie.

Czwartym błędem jest nieprzechowywanie dowodu legalnego wyjazdu (paszportu ze stemplem) albo dopuszczenie do wygaśnięcia dokumentów o odroczeniu czy zwolnieniu — to właśnie te dokumenty będą kluczowym dowodem przy składaniu wniosku.

Przepisy często się zmieniają — przed podjęciem działań zawsze sprawdzaj aktualne wymogi w oficjalnym źródle państwowym wskazanym powyżej.