Ukraińcy, którzy przyjechali do Polski przed wojną: legalny pobyt przedłużony tylko do 4 marca 2027

Co się zmieniło

5 marca 2026 r. w Polsce weszła w życie ustawa wygaszająca rozwiązania wynikające z tzw. specustawy — ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z 2022 r. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ją 19 lutego 2026 r. Ustawa zamyka obowiązujący od 2022 r. system automatycznego przedłużania wiz i kart pobytu i przenosi ochronę Ukraińców na jeden system, dostosowany do decyzji Rady UE.

Kluczową datą w nowej ustawie jest 4 marca 2027 r. To dzień, do którego obowiązuje aktualna decyzja wykonawcza Rady (UE) 2025/1460, przedłużająca ochronę czasową dla osób przesiedlonych z Ukrainy w całej UE.

Nie wszyscy Ukraińcy w Polsce podlegają jednak ochronie czasowej. Odrębna zasada dotyczy osób, które już 24 lutego 2022 r. miały ważny dokument pobytowy — wizę krajową, kartę pobytu (karta pobytu) lub zezwolenie na pobyt czasowy — czyli zalegalizowały pobyt w Polsce jeszcze przed pełnoskalową inwazją. Ta grupa nie nabywa statusu beneficjenta ochrony czasowej, nawet jeśli później, w trakcie wojny, wyjechała do Ukrainy i wróciła.

Dla tej grupy nie wydaje się nowej karty pobytu w miejsce dotychczasowej. Zamiast tego ważność już posiadanego dokumentu — wizy lub karty pobytu — jest po prostu przedłużana z mocy prawa do 4 marca 2027 r., ani dnia dłużej.

Kogo to dotyczy

Zasada obejmuje Ukraińców, którzy spełniają jednocześnie oba warunki:

• otrzymali w Polsce dokument pobytowy (wizę krajową D, kartę pobytu, zezwolenie na pobyt czasowy) przed 24 lutego 2022 r., a na ten dzień był on nadal ważny;
• nie są beneficjentami ochrony czasowej na podstawie specustawy — czyli nie mają numeru PESEL ze statusem UKR nadanego w procedurze ochrony czasowej.

To węższa grupa niż osoby z PESEL ze statusem UKR czy przyszłą kartą pobytu CUKR, przeznaczoną dla beneficjentów ochrony czasowej — to osobny temat. Jeśli dokument pobytowy był ważny jeszcze przed inwazją, przedłużenie automatyczne obejmuje daną osobę, ale status ochrony czasowej już nie.

W praktyce oznacza to, że prawo do pracy bez odrębnego zezwolenia (wyłącznie na podstawie powiadomienia pracodawcy) obowiązuje tę grupę w trzyletnim okresie przejściowym, do około marca 2029 r. Działalność gospodarczą zarejestrowaną przed 5 marca 2026 r. można prowadzić dalej, ale nową działalność trzeba już rejestrować na zasadach ogólnych obowiązujących obywateli państw trzecich.

Co robić teraz

1. Sprawdź dokładną datę na swoim dokumencie (wizie lub karcie pobytu) i upewnij się, czy twój przypadek podlega przedłużeniu do 4 marca 2027 r. — w razie wątpliwości skontaktuj się z właściwym urzędem wojewódzkim (Urząd Wojewódzki) lub sprawdź portal mos.cudzoziemcy.gov.pl.
2. Zdecyduj z wyprzedzeniem, o jaką podstawę legalizacji będziesz się ubiegać po 4 marca 2027 r.: wizę krajową D, zezwolenie na pobyt czasowy na zasadach ogólnych (praca, biznes, łączenie rodzin) lub kontynuację działalności gospodarczej na zasadach ogólnych dla obywateli państw trzecich.
3. Jeśli pracujesz na podstawie uproszczonego powiadomienia pracodawcy, zapytaj pracodawcę, jak długo dokładnie będzie to dotyczyć twojego przypadku, i zaplanuj z wyprzedzeniem przejście na standardowe zezwolenie na pracę.
4. Nie czekaj z wnioskiem o nową podstawę legalizacji do ostatnich miesięcy przed 4 marca 2027 r. — kolejki w urzędach wojewódzkich mogą ciągnąć się miesiącami.
5. W razie potrzeby skorzystaj z bezpłatnej porady prawnej — na przykład w Stowarzyszeniu Interwencji Prawnej lub innej organizacji pomagającej Ukraińcom w legalizacji pobytu w Polsce.

Częste błędy

Najczęstszym błędem jest mylenie tej grupy z posiadaczami karty pobytu CUKR — tymczasem CUKR jest przeznaczona konkretnie dla beneficjentów ochrony czasowej ze statusem PESEL UKR, a nie dla osób, które miały ważny dokument jeszcze przed 24 lutego 2022 r. To dwa różne tematy.

Drugim błędem jest założenie, że przedłużenie będzie się odnawiać automatycznie, tak jak działo się to już kilkukrotnie wcześniej. Przedłużenie do 4 marca 2027 r. jest powiązane z aktualną decyzją Rady UE i nie gwarantuje kolejnego przedłużenia po tej dacie.

Trzecim błędem jest przekonanie, że sam długi pobyt w Polsce daje prawo do ochrony czasowej. Jeśli dokument pobytowy był ważny 24 lutego 2022 r., nie ma znaczenia, ile lat dana osoba mieszka już w Polsce — to nie czyni jej beneficjentem ochrony czasowej.

Przepisy często się zmieniają — przed podjęciem działań zawsze sprawdzaj aktualne wymogi w oficjalnym źródle rządowym wskazanym powyżej.