Niemcy: jak przejść z §24 na zezwolenie na pracę, naukę lub dla wykwalifikowanych specjalistów (Spurwechsel)

Ukraińcy, którzy mieszkają w Niemczech z zezwoleniem na pobyt na podstawie §24 AufenthG (ochrona tymczasowa), mogą zmienić je na zezwolenie na pracę, naukę lub dla wykwalifikowanych specjalistów. Takie przejście po niemiecku nazywa się Spurwechsel (zmiana «toru»). Główna zaleta: można to zrobić, nie wyjeżdżając z Niemiec i nie przechodząc procedury wizowej w ukraińskim konsulacie.

Co się zmieniło i dlaczego jest to ważne właśnie teraz

Druga zmiana rozporządzenia o przedłużeniu zezwoleń (2. UkraineAufenthÄndFGV) została opublikowana w Federalnym Dzienniku Ustaw (BGBl. 2025 I Nr. 252) 27 października 2025 roku. Zgodnie z nią wszystkie zezwolenia na podstawie §24 ust. 1 AufenthG, ważne według stanu na 1 lutego 2026 roku, są automatycznie przedłużane — bez osobnego wniosku — do 4 marca 2027 roku. Podstawą na poziomie UE jest decyzja wykonawcza Rady (UE) 2025/1460 z 15 lipca 2025 roku, którą ochronę tymczasową przedłużono do 4 marca 2027 roku.

Oznacza to, że nie trzeba spieszyć się ze zmianą statusu: ochrona tymczasowa pozostaje w mocy. Ale jeśli masz już pracę z wystarczającym dochodem, uznane kwalifikacje lub plany dłuższego pobytu i kariery, przejście na inne zezwolenie otwiera więcej możliwości — w szczególności drogę do pobytu stałego (Niederlassungserlaubnis).

Dlaczego przejście jest możliwe bez wizy za granicą

Kluczowym przepisem proceduralnym jest §39 zdanie 1 nr 1 AufenthV. Pozwala on posiadaczom zezwolenia na podstawie §24 AufenthG uzyskać inne zezwolenie na pobyt wewnątrz kraju, bez wyjazdu pośredniego i bez składania wizy w konsulacie. Ważne, aby zrozumieć: §39 rozstrzyga jedynie kwestię «gdzie składać» (w Niemczech, a nie za granicą). Kwestię «czy można i kiedy» dla części tytułów osobno reguluje §19f AufenthG (patrz niżej).

Na jakie zezwolenia można przejść — i kiedy

Zgodnie ze stanowiskiem Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (BMI) oraz analizą źródeł fachowych (asyl.net, GGUA, BAGFW) kierunki dzielą się na dwie grupy.

1. Można uzyskać równolegle z §24 (§24 pozostaje «zabezpieczeniem»)

Tytuły te nie są zablokowane przez §19f AufenthG, więc wniosek można złożyć, dopóki §24 jest jeszcze w mocy:

• §18a / §18b AufenthG — wykwalifikowani specjaliści z uznanym wykształceniem zawodowym lub dyplomem uniwersyteckim.
• §16a AufenthG — kształcenie zawodowe (dualne).
• §19c AufenthG — zatrudnienie, w szczególności na podstawie doświadczenia zawodowego (§19c ust. 2) lub w interesie publicznym.
• §16d AufenthG — pobyt na potrzeby procedury uznania zagranicznej kwalifikacji.

2. Wyłącznie kolejno — §24 musi się najpierw zakończyć (tytuły zablokowane przez §19f AufenthG)

Dla tych tytułów §19f AufenthG nie pozwala posiadać ich równolegle z §24: najpierw §24 się kończy, i dopiero potem wydawany jest nowy tytuł. Wariantu zapasowego w postaci §24 w tym czasie już nie ma:

• §16b AufenthG — studia na uczelni.
• §18g AufenthG — Blue Card UE.
• §16e, §17 ust. 2, §18d (badania naukowe), §19e — inne kierunki zablokowane przez §19f.

Osobne zastrzeżenie dotyczące §16b: według wyjaśnień źródeł fachowych ta ścieżka (studia na uczelni ze statusu §24) dotyczy przede wszystkim obywateli państw trzecich, którzy wyjechali z Ukrainy, a nie obywateli Ukrainy. Jeśli jesteś obywatelem(ką) Ukrainy, nie planuj §16b przez §24 bez wcześniejszej konsultacji z Ausländerbehörde lub prawnikiem.

Kroki do załatwienia

1. Upewnij się, że Twoje zezwolenie na podstawie §24 jest jeszcze ważne lub że masz Fiktionsbescheinigung (zaświadczenie o trwającym obowiązywaniu). Zmianę należy zainicjować, dopóki status jest aktywny.
2. Przygotuj podstawę dla nowego zezwolenia: umowę o pracę z wystarczającym dochodem, potwierdzenie przyjęcia na studia lub dokumenty do uznania kwalifikacji.
3. Zwróć się do lokalnego urzędu do spraw cudzoziemców (Ausländerbehörde) w miejscu zamieszkania i złóż wniosek o zmianę celu pobytu (Zweckwechsel).
4. W razie potrzeby (na przykład dla zatrudnienia na podstawie §19c) urząd angażuje Federalną Agencję Pracy (Bundesagentur für Arbeit) w celu uzgodnienia.

Ważne, aby rozważyć przed przejściem

Dla tytułów, które uzyskuje się wyłącznie kolejno (§16b, §18g i inne zablokowane przez §19f), przejście jest praktycznie nieodwracalne: gdy tylko §24 się zakończy, nie można już wrócić do ochrony tymczasowej, a nowego zezwolenia jeszcze nie ma. Dlatego przed takim krokiem warto ocenić stabilność pracy lub nauki, poziom dochodu oraz długoterminowe plany. Dla §18a/§18b/§16a/§19c ryzyko jest niższe, ponieważ §24 obowiązuje równolegle do wydania nowego tytułu.

Dokładne wymogi dotyczące dochodu, poziomu językowego i dokumentów zależą od konkretnego zezwolenia i mogą się różnić w zależności od kraju związkowego. W skomplikowanych przypadkach warto skonsultować się z prawnikiem z zakresu prawa migracyjnego lub z centrum doradczym i zawsze weryfikować aktualne warunki ze swoim Ausländerbehörde oraz oficjalnymi źródłami.